Contactallergie en cosmetica: dit zegt de expert erover

Als er ergens veel misverstanden over bestaan, dan is het wel over de rol die huidverzorgingsproducten en cosmetica spelen in het ontstaan van allergieën en huidproblemen. Hoe kan dat toch, dat je jarenlang een cosmeticaproduct gebruikt en dat je er, schijnbaar plotseling, allergisch voor wordt? We vroegen het aan de expert, emeritus professor An Goossens van het Universitair Ziekenhuis KU Leuven.

Emeritus professor An Goossens werkt sinds 1976 bij de afdeling Contactallergie binnen de dienst Dermatologie van het Universitair Ziekenhuis KU Leuven. Ze is gespecialiseerd in contact dermatitis, geeft les aan studenten Geneeskunde en Farmaceutische wetenschappen en begeleidt master- en doctoraatstudenten. Daarnaast adviseert ze patiënten met huiduitslag, schrijft ze boeken en artikelen en geeft ze regelmatig voordrachten (nationaal en internationaal) over contact-allergische reacties en huidverzorging.

Hoe kun je allergisch worden voor je dagelijkse cosmeticaproducten?

‘Allergische contact dermatitis (eczeem) is een veelvoorkomende huidaandoening, waarvan de oorzaak te vinden is in het contact met stoffen uit onze omgeving die een allergische reactie veroorzaken bij een vooraf gesensibiliseerd individu.’

 

Wat is een contactallergie?

Er zijn twee soorten contact-allergische reacties:

  • onmiddellijke reactie: het type reacties waarbij een gesensibiliseerd persoon direct (meestal binnen 15 minuten) na contact met de stof een huidreactie in de vorm van roodheid en zwelling ontwikkelt. Dit noemen we contact urticaria
  • vertraagde reactie: komt vaker voor, treedt op één tot meerdere dagen na het contact. Deze vorm is klinisch gekend als eczeem (roodheid, papels, blaasjes, zwelling, schilfering).

‘De meeste allergische reacties worden veroorzaakt door stoffen waarmee we dagelijks in aanraking komen: huidreiniging- en verzorgingsproducten, haarverven, acrylnagels en andere cosmetica. Parfumcomponenten en antimicrobiële middelen vormen de belangrijkste oorzaken van allergische contact dermatitis. Echter, elk cosmetica-ingrediënt kan een contactallergie uitlokken.’

 

Ook plantaardige ingrediënten? Is er voor de huid een verschil tussen plantaardige en chemische ingrediënten?

‘Neen, want ook planten bestaan uit talrijke scheikundige stoffen. De natuur is één grote chemische fabriek, de huid kan ook reageren op natuurlijke stoffen.’ Huidaandoeningen zijn er in vele soorten. We nemen drie veel voorkomende aandoeningen onder de loep die mede door cosmetica kunnen uitgelokt of bevorderd worden: acne (puisten en mee-eters), rosacea (rode huid) en eczeem (schilferige huid).

 

Acne, rosacea en eczeem: de feiten

 

Hoe ontstaat acne?

‘Buiten acne vulgaris kan acne uitgelokt worden door inhoudsstoffen die vorming van comedonen in de hand werken,’ vertelt professor Goossens. Comedonen? ‘Mee-eters. Een comedo is een ophoping van talg, dode huidcellen en bacteriën in het buitenste deel van de haarfollikels. Daardoor raken poriën verstopt en ontstaan ontstekingen: acne.’

 

Hoe ontstaat rosacea?

‘Rosacea betreft verwijding van de bloedvaatjes in de huid. Het wordt versterkt door blootstelling aan de zon en het drinken/eten van sterk gekruide voedingsmiddelen. Ook de aanwezigheid van een mijt in de huid (de Demodex folliculorum) staat in verband met rosacea. De aanwezigheid van deze piepkleine haarfollikelmijt is heel normaal en geeft over het algemeen geen klachten. De mijt zit bij mensen in haarzakjes en talgklieren, vooral in het gelaat (in de wenkbrauwen en rond de neus). Als je er gevoelig voor bent, veroorzaakt of verergert de mijt rosacea.’

 

Hoe ontstaat eczeem?

‘Buiten allergische contact dermatitis bestaan nog tal van andere vormen van eczeem, waaronder de meest voorkomende: irritatiedermatitis, atopische en seborroïsche dermatitis.

Atopische dermatitis is een veel voorkomende vorm van eczeem. Het is een erfelijke afwijking van de huidbarrière die vaak gepaard gaat met een allergie voor bijvoorbeeld voedingsmiddelen (vooral bij baby’s), gras- en boompollen, dierenharen en huisstofmijt. Door de aanwezigheid van een droge en gevoelige huid ontwikkelen atopische personen gemakkelijker irritatie (irritatiedermatitis) door contact met bijvoorbeeld huidreinigingsmiddelen, detergenten en slechte weersomstandigheden zoals kou en wind.

Een andere vorm van eczeem is seborroïsche dermatitis. Deze vorm van eczeem komt voor op talgrijke huid, zoals in het gelaat, het bovendeel van de romp en de hoofdhuid (haarroos). Malassezia-gisten spelen hierbij een rol, hoewel de meeste dragers er niks van merken. Factoren zoals stress, winterperiodes, vermoeidheid en bepaalde ziektes kunnen deze eczeemvorm bevorderen.’

 

Is er een link tussen voeding en acne, rosacea en eczeem?

‘Bij atopische dermatitis (de erfelijke vorm van eczeem) kun je allergisch zijn voor bijvoorbeeld bepaalde voedingsmiddelen, schaaldieren, fruit en noten. Personen met rosacea kunnen kruidig eten beter vermijden en ook de bestrijding van acne vraagt om aandacht voor je voeding.’

 

Kun je eczeem, acne en rosacea voorkomen of genezen?

‘Nee, nooit helemaal. Als je eenmaal last hebt van deze aandoeningen, dienen ze adequaat behandeld te worden. De uitlokkende stoffen moeten worden geïdentificeerd en zoveel als mogelijk vermeden.

In geval van irritatiedermatitis dienen de irriterende stoffen vermeden te worden, bijvoorbeeld door beschermende handschoenen te gebruiken bij (huishoudelijk) nat werk.

In geval van allergische contactdermatitis dient contact met de specifieke allergenen vermeden te worden: ze worden geïdentificeerd aan de hand van ‘patch tests’, uitgevoerd in een dermatologische praktijk. Je krijgt informatie over de aard van de geïdentificeerde allergenen, instructies hoe je contact kunt vermijden en wat mogelijke alternatieven zijn.’

 

Komen deze huidaandoeningen steeds vaker voor?

‘Ja, vooral atopische dermatitis en contactdermatitis komen steeds vaker voor. Bij atopische dermatitis komt dat vooral door leefomstandigheden en het toenemende aantal allergenen waarmee we in aanraking komen.

Irritatiedermatitis komt met toenemende frequentie voor bij mensen die in de gezondheidszorg werken door veelvuldig gebruik van ontsmettingsmiddelen. Allergische contactdermatitis voor cosmetica kwam de laatste jaren steeds vaker voor, voornamelijk door isothiazolinone-derivaten: efficiënte maar sterk sensibiliserende bewaarmiddelen. Het gebruik van geoptimaliseerde formules bevordert mogelijk betere huidpenetratie van de ingrediënten.’

 

Is scrubben goed voor de huid?

‘Ik raad het niet aan, zeker niet voor personen met een droge en gevoelige huid. Het beschadigt de natuurlijke huidbarrière, waardoor de kans groter wordt dat je huid reageert op de stoffen waaraan ze wordt blootgesteld.’

 

Als je huid reageert op een stof, betekent dat dan dat je voortaan altijd zo op die stof zult reageren?

Als je huid in contact komt met een sterk irriterend middel, zoals zwavelzuur of natriumhydroxyde, zal elke huid reageren, want ze verbrandt. Maar bij gebruik van bijvoorbeeld zeep, shampoo of ontsmettingsmiddelen zal je huid niet meteen reageren. Maar bij frequent gebruik kan op termijn toch een irritatiedermatitis ontstaan. Vandaar dat je deze producten spaarzaam moet gebruiken. Let wel: een huidirritatie betekent niet meteen dat je allergisch bent voor de stof.

 

Allergy Certified: het keurmerk voor allergeenvrije producten

Professor Goossens is lid van de Adviesraad van Allergy Certified, een internationaal certificeringsbureau voor producten met zo min mogelijk allergenen. ‘Je wil sensibilisatie door veel voorkomende allergenen vermijden. Als consument heb je geen idee waar je mee in aanraking komt door de (vaak onleesbare) ingrediëntenlijsten en soms misleidende reclame, zoals “hypo-allergische” en “dermatologisch geteste” producten, die vaak dezelfde allergenen bevatten als producten die zichzelf niet als zodanig profileren. Een meer betrouwbaar keurmerk als Allergy Certified kan het verschil maken.’

‘Ik zou graag zien dat er een betere samenwerking komt met cosmetische bedrijven zodat, wanneer zich problemen voordoen met een cosmeticaproduct, de dermatoloog snel de beschikking krijgen over de ingrediënten. We kunnen die dan patchtesten en het allergeen identificeren.’

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *